Η Ελλάδα, ως μία από τις πιο αγροτικές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αντιμετωπίζει εδώ και δεκαετίες σημαντικά προβλήματα στην αγροτική παραγωγή και την αξιοποίηση των κεφαλαίων της. Από την παραδοσιακή γεωργία μέχρι την ψηφιακή μεταμόρφωση, τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει εμφανή οι προσπάθειες για τη βελτίωση της παραγωγικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της διαχείρισης των πόρων. Ωστόσο, παρά τις επενδύσεις σε τεχνολογίες και εκπαίδευση, παραμένουν ανοικτά ζητήματα που απαιτούν στρατηγική και ουσιαστική προσέγγιση.
Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία του Ευρωπαϊκού Στατιστικού Γραφείου (Eurostat), το 2022 περίπου το 38% των ελληνικών αγροτικών επιχειρήσεων χρησιμοποιούσαν ψηφιακές τεχνολογίες για τη διαχείριση των παραγωγικών τους δραστηριοτήτων. Αυτό σημαίνει ότι σχεδόν το μισό από τις αγροτικές επιχειρήσεις στην Ελλάδα έχει ήδη ενσωματώσει εργαλεία όπως η τεχνητή νοημοσύνη, οι αισθητήρες IoT, ή οι εφαρμογές για την παρακολούθηση της ποιότητας των προϊόντων. Ωστόσο, ο βαθμός εφαρμογής αυτών των τεχνολογιών διαφέρει σημαντικά ανά περιοχή και ανά τύπο γεωργικής δραστηριότητας.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περιοχή της Θεσσαλίας, όπου οι αγρότες χρησιμοποιούν increasingly smart farming tools για την παρακολούθηση της υγρασίας του εδάφους και της θερμοκρασίας, με αποτέλεσμα την αύξηση της παραγωγικότητας κατά 15-20% σε σύγκριση με τις παραδοσιακές μεθόδους. Στο πλαίσιο αυτό, η χρήση τεχνολογιών όπως οι δορυφορικές εικόνες και τα αισθητήρες σε πραγματικό χρόνο έχει επιτρέψει στους αγρότες να προσαρμόζουν τις καλλιέργειες σε πραγματικό χρόνο, μειώνοντας παράλληλα το κόστος και τις απώλειες.
Η ψηφιακή βελτίωση στα αγροτικά κεφάλαια δεν περιορίζεται μόνο στην παραγωγή αλλά και στην διαχείριση των αγροτικών κεφαλαίων και στην πρόσβαση σε χρηματοδοτικά μέτρα. Για παράδειγμα, η πλατφόρμα σύνδεσμος εδώ έχει αναπτύξει εργαλεία για την υποστήριξη των αγροτών στην παρακολούθηση των επιδόσεων τους και στην πρόσβαση σε ευρωπαϊκά κεφάλαια, όπως τα πρόγραμμα «Κοινωνική Οικονομία» και «Ευρωπαϊκή Αγροτική Πολιτική». Αυτή η προσέγγιση έχει βοηθήσει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των αγροτικών επιχειρήσεων και στην προώθηση της βιώσιμης γεωργίας.
Μια σημαντική πρόκληση αποτελεί η διαφθορά και η απουσία διαφάνειας σε πολλά από τα αγροτικά κεφάλαια. Σύμφωνα με έρευνες του Ελληνικού Στατιστικού Γραφείου, το 40% των αγροτικών επιχειρήσεων αναφέρει ότι αντιμετωπίζουν προβλήματα με την πρόσβαση σε κεφάλαια και τις διαδικασίες υποβολής αιτήσεων. Αυτό υποδηλώνει ότι η ψηφιακή μεταμόρφωση δεν αρκεί μόνο για την τεχνολογική βελτίωση αλλά και για την ενίσχυση της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών.
Η Ελλάδα έχει αναλάβει να ενισχύσει την ψηφιακή μεταμόρφωση των αγροτικών κεφαλαίων μέσω του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου για την Ψηφιακή Μεταμόρφωση (ΕΣΣΥΜ). Στο πλαίσιο αυτό, έχουν προγραμματιστεί επενδύσεις σε εκπαίδευση, υποδομή και ανάπτυξη νέων τεχνολογιών. Ωστόσο, για να επιτευχθεί πραγματικός μετασχηματισμός, είναι απαραίτητη η συνεργασία μεταξύ των κυβερνητικών φορέων, των αγροτών και των επιχειρηματικών φορέων, καθώς και η ανάπτυξη πολιτικών που θα ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα και την ανεξαρτησία των αγροτικών επιχειρήσεων.
Ένα σημαντικό στοιχείο αποτελεί η ανάπτυξη νέων αγροτικών προϊόντων που μπορούν να ανταγωνιστούν παγκοσμίως. Σύμφωνα με έρευνες του Ελληνικού Ινστιτούτου Αγροτικής Έρευνας, το 2023 η Ελλάδα κατέλαβε την 10η θέση στην Ευρώπη για την παραγωγή βιολογικών προϊόντων, με ποσοστό αύξησης του 25% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Αυτό υποδηλώνει ότι η ψηφιακή μεταμόρφωση, σε συνδυασμό με την έρευνα και την ανάπτυξη, μπορεί να βοηθήσει στην προώθηση της ελληνικής γεωργίας σε διεθνές επίπεδο.
Συνοψίζοντας, η ψηφιακή βελτίωση στα αγροτικά κεφάλαια της Ελλάδας αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την προώθηση της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιμότητας της αγροτικής παραγωγής. Από την ενίσχυση της παραγωγικότητας μέσω της τεχνολογίας έως την ενίσχυση της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών, η χώρα έχει την ευκαιρία να μετασχηματιστεί σε έναν σύγχρονο και ανταγωνιστικό αγροτικό τομέα.
- Το 2022, το 38% των ελληνικών αγροτικών επιχειρήσεων χρησιμοποιούσε ψηφιακές τεχνολογίες για τη διαχείριση παραγωγικών δραστηριοτήτων.
- Η χρήση τεχνολογιών όπως οι δορυφορικές εικόνες και οι αισθητήρες IoT έχει οδηγήσει σε αύξηση της παραγωγικότητας κατά 15-20% σε περιοχές όπως η Θεσσαλία.
- Το 40% των αγροτικών επιχειρήσεων αναφέρει προβλήματα με την πρόσβαση σε κεφάλαια και τις διαδικασίες υποβολής αιτήσεων.
- Η Ελλάδα κατέλαβε την 10η θέση στην Ευρώπη για την παραγωγή βιολογικών προϊόντων το 2023 με ποσοστό αύξησης 25%.
- Η ενίσχυση της ψηφιακής μεταμόρφωσης απαιτεί συνεργασία μεταξύ κυβερνητικών φορέων, αγροτών και επιχειρηματικών φορέων.